İkinci El Araç Satışında Kapora ve Kayıt

Galeri operasyonunda en çok kayıp, aracın "stokta" olmaktan çıkıp "satıldı" olmasına kadar geçen aradaki dönemde yaşanır. Bu dönemde araç fiilen satılmamıştır ama başkasına da gösterilmez; müşteri kapora bırakmıştır, kalanı için krediye başvurmuştur, işlem birkaç gün sürer.

Bu ara dönemin kaydı tutulmadığında iki soru cevapsız kalır: **bu araç kime bağlı** ve **ne kadar para alındı**. İkisi de sözlü bilgi olarak dolaşır, sorumlusu izne çıktığında kaybolur.

Çözüm karmaşık değildir: aracın stok durumu bir alan olarak tutulmalı ve rezerve durumunda müşteri ile kapora tutarı ilanın kendisine yazılmalıdır.

Uygulamada "kapora" kelimesi birden fazla hukuki durumu birden anlatmak için kullanılır. Türk Borçlar Kanunu, sözleşme kurulurken verilen paranın **bağlanma parası** mı yoksa **cayma parası** mı olduğunu ayırır ve sonuçları farklıdır: biri sözleşmenin kurulduğuna delil sayılırken, diğeri taraflara sözleşmeden dönme hakkı verir.

Galeri açısından pratik sonuç şudur: **alınan paranın niteliği yazılı olarak belirlenmelidir.** Müşteri vazgeçerse paranın iade edilip edilmeyeceği, ancak baştan yazılmışsa tartışmasızdır.

Bu yazının amacı hukuki görüş vermek değildir; somut bir uyuşmazlıkta avukatınıza danışın. Ancak kayıt disiplini açısından değişmeyen kural şudur: tutar, tarih, kimden alındığı ve hangi araca ait olduğu kayıtta bulunmalıdır.

Satış anında tek bir "satış fiyatı" alanı yeterli değildir. Paranın nereden geldiği ayrı ayrı izlenmelidir:

• **Kapora:** daha önce alınmış tutar
• **Kredi:** finans kuruluşundan gelecek tutar
• **Fatura tutarı:** faturalandırılan kısım

Kalan bakiye bunlardan hesaplanır: satış fiyatı eksi kapora eksi kredi. Bu sayı pozitifse müşteriden tahsil edilecek bakiye var demektir.

Üç kalemi tek alanda toplayan sistemler, "araç satıldı ama para tam gelmedi" durumunu göremez. Ay sonu kapanışta ciro doğru görünür, kasa tutmaz.

Satılan aracın alıcısı ayrı bir isim listesine değil, galerinin müşteri kaydına bağlanmalıdır. Bunun iki nedeni vardır.

Birincisi **tekrar satış**: aynı müşteri iki üç yıl sonra araç değiştirmek için geri gelir ve geçmiş ilişkinin kayıtlı olması satışı kolaylaştırır.

İkincisi **servis**: galeri aynı zamanda servis veriyorsa, sattığınız araç ilk bakıma geldiğinde "yeni müşteri" olarak açılmamalıdır. Plaka ve şasi üzerinden aynı araç kaydı açılmalı, satış ve servis geçmişi aynı yerde durmalıdır.

Bu ikinci nokta, galeri ile servisi ayrı programlarda tutan işletmelerin en somut kaybıdır: aynı araç iki farklı sistemde iki farklı kayıt olur ve hikâye ikiye bölünür. Tek panelde birleşen galeri ve servis bu bölünmeyi ortadan kaldırır.

Küçük görünen ama raporlamayı bitiren bir ayrıntı: marka ve modelin elle yazılması. Aynı araç "Fiat Egea", "FIAT EGEA" ve "Fıat Egea" olarak üç farklı kayda dönüşür; "hangi markadan kaç araç sattık" sorusu cevapsız kalır.

Çözüm, marka ve modelin bir katalogdan seçilmesidir. Katalog firmanın kendi listesidir — sattığınız markaları içerir, listede olmayan bir marka çıktığında satır içinden eklenebilir.

Aynı disiplin araç tipi için de geçerlidir: otomobil, motosiklet, scooter ve ATV/UTV ayrımı segment olarak tutulduğunda hem seçim hızlanır hem raporlar anlamlı hale gelir.